Türkiye'de tadilat işlerinin büyük bölümü sözlü anlaşmayla yürür. Bu, iş yolunda giderken sorun çıkarmaz; sorun çıktığında ise elde hiçbir şey kalmaz. Kimin ne söylediği, neyin dahil olduğu ve sürenin ne kadar olduğu hafızaya kalır, hafıza da iki tarafta farklı çalışır.
Yazılı anlaşma, güvensizlik göstergesi değildir; aksine iki tarafı da korur. Aşağıdaki maddeler, uzun bir hukuk metni olmadan, iki sayfalık bir belgeyle kurulabilecek sağlam bir çerçeve sunar. Bu içerik genel bilgi amaçlıdır ve hukuki danışmanlık değildir.
1–3. Taraflar, iş yeri ve kapsam
Sözleşmenin ilk üç maddesi kimin, nerede, neyi yapacağını tanımlar. Kapsam maddesi belgenin kalbidir ve en çok emek verilmesi gereken yerdir.
- Taraflar: ad soyad veya unvan, T.C. kimlik veya vergi numarası, telefon ve adres. Usta bir firma adına çalışıyorsa firma bilgisi de yazılmalıdır.
- İş yeri: işin yapılacağı tam adres, kat ve daire numarası.
- Kapsam: yapılacak işlerin kalem kalem listesi ve kapsam DIŞINDA olanların ayrıca yazılması. “Şunlar dahil değildir” cümlesi, dahil olanlar kadar önemlidir.
Kapsam maddesi belirsizse geri kalan tüm maddeler işlevsiz kalır. Anlaşmazlıkların büyük bölümü fiyattan değil kapsamdan doğar.
4–6. Fiyat, malzeme ve ödeme planı
Bu üç madde paranın nasıl hesaplandığını ve ne zaman ödeneceğini belirler.
- Bedel ve birim fiyat: toplam tutarın yanı sıra hangi kalemin hangi birimden (m², metretül, adet, götürü, yevmiye) ve hangi birim fiyattan hesaplandığı. Miktar değişirse hesabın nasıl güncelleneceği de yazılmalıdır.
- Malzeme: dahil mi, hariç mi, kısmen mi. Dahilse marka veya segment, miktar ve fire payının kime ait olduğu.
- Ödeme planı: avans tutarı, ara hakedişler ve hangi işin tamamlanmasına bağlı oldukları, bakiyenin ne zaman ödeneceği. Ödeme yöntemi ve makbuz düzeni de yazılmalıdır.
7–8. Süre ve gecikme
Süre maddesi yalnızca bitiş tarihi değildir; sürenin hangi koşullarda uzayabileceğini de içermelidir. Malzemenin geç gelmesi, ek iş çıkması, hava koşulları ve ev sahibinin karar gecikmeleri süreyi meşru şekilde uzatan sebeplerdir.
Gecikme maddesinde iki taraf da düşünülmelidir: ustanın haklı sebep olmaksızın gecikmesi kadar, ev sahibinin ödemede gecikmesi de tanımlanmalıdır. Cezai şart konulacaksa makul ve karşılıklı olmalıdır.
- Süre: başlangıç tarihi, iş günü olarak süre, tahmini bitiş tarihi.
- Gecikme: hangi sebepler süreyi uzatır, gecikme hâlinde ne olur, bildirim nasıl yapılır.
9. Ek iş (değişiklik talebi) maddesi
Tadilatta ek iş çıkması istisna değildir. Duvarın içindeki tesisatın çürük olması, zeminden nem gelmesi, eski kaplamanın altında beklenmedik bir durum bulunması sıradan olaylardır. Anlaşmazlık, ek işin çıkmasından değil, fiyatının sonradan ve sözlü olarak belirlenmesinden doğar.
Doğru madde şunu söyler: ek iş çıktığında, iş yapılmadan önce, gerekçesi ve fotoğrafıyla birlikte fiyatı yazılı olarak bildirilir; ev sahibi onaylarsa yapılır. Onay yoksa iş yapılmaz ve bedeli istenemez.
Platformda bu akış değişiklik talebi olarak kayıt altındadır: usta fotoğraf ve gerekçeyle ek iş açar, siz onaylar veya reddedersiniz. Onaylanan ek iş plana, bütçeye ve komisyona işlenir.
10. Teslim ve kabul
İşin ne zaman bitmiş sayılacağı tanımlanmalıdır. Uygulamada kabul, işin gözle kontrol edilmesi ve varsa eksiklerin listelenmesiyle yapılır. Eksik listesi verildikten sonra tamamlanması için makul bir süre tanınır.
Kabul maddesi, bakiye ödemesinin hangi ana bağlı olduğunu da netleştirir. Bakiyenin tamamının kabulden önce ödenmesi, eksiklerin tamamlanması için elinizde kalan tek aracı ortadan kaldırır.
- Kabul tutanağı: tarih, eksik listesi, tamamlanma süresi.
- İnce temizliğin kapsama dahil olup olmadığı.
- Fotoğraflı kayıt: bitmiş hâlin fotoğraflanması iki taraf için de koruma sağlar.
11. Garanti ve sorumluluk
Zorunlu bir garanti düzenlemesi olmasa da, verilen garantinin yazılı olması gerekir: süresi, kapsamı ve neyi kapsamadığı. Kullanım hatası, farklı bir ustanın müdahalesi veya yapısal hareketler genellikle garanti dışında tutulur.
Sorumluluk maddesinde üçüncü şahıs zararları da düşünülmelidir. Alt komşuya su verilmesi veya ortak alanda hasar oluşması gibi durumlarda kimin sorumlu olacağı ve ustanın mali mesuliyet sigortası olup olmadığı yazılmalıdır.
12. Uyuşmazlık ve iletişim
Son madde, anlaşmazlık çıktığında ne yapılacağını söyler. Öncelikle tarafların iyi niyetle görüşmesi, ardından platform hakemliğine başvurulması, çözülemezse yetkili mahkemenin belirlenmesi mantıklı bir sıradır.
İletişim kanalı da yazılmalıdır: bildirimler hangi kanaldan yapılacak, hangi bildirim geçerli sayılacak. Platform üzerinden yürüyen projelerde tüm mesajlar, fotoğraflar ve onaylar zaten kayıt altındadır; bu, uyuşmazlık hâlinde en güçlü kanıt setidir.
Evin Şahane'de proje bedeli platformda tutulmaz (emanet/escrow yoktur). Bu nedenle hakemliğin araçları sınırlıdır: puana kalıcı not, komisyon iadesi, rozet iptali ve hesap tedbiri. Bu gerçeği bilerek, ödeme planınızı milestone bazlı kurmanız önerilir.
Sözleşme yerine geçen kayıtlar
Resmî bir sözleşme imzalamasanız bile, yazılı kayıt tutmak mümkündür. Teklif metninin kendisi, kapsamı ve fiyatı gösteren bir belgedir. Mesajlaşma geçmişi, onaylar, iş öncesi ve sonrası fotoğraflar birlikte güçlü bir kayıt oluşturur.
Platform üzerinden yürüyen bir projede bu kayıtların tamamı otomatik olarak birikir: teklif, kesin teklif, el sıkışma kaydı, milestone onayları, şantiye günlüğü fotoğrafları, değişiklik talepleri ve mesajlar. Ayrıca yüklenen garanti belgeleri, apartman izni ve faturalar proje ekranında saklanır.
- Kesin teklif metni: kapsam ve fiyatın kanıtı.
- El sıkışma kaydı: anlaşma anının kanıtı.
- Milestone onayları: hangi işin ne zaman kabul edildiğinin kanıtı.
- Şantiye günlüğü: işin nasıl ilerlediğinin günlük kanıtı.
- Değişiklik talepleri: ek işlerin onaylı kaydı.
Kısa özet
- Kapsam maddesi sözleşmenin kalbidir; kapsam dışını da yazın.
- Ek iş kuralı olmadan yapılan anlaşma, en büyük riski açık bırakır.
- Bakiyenin tamamını kabulden önce ödemeyin.
- Garanti verilecekse süresi ve kapsamı yazılı olmalıdır.
- Resmî sözleşme yoksa bile teklif metni, mesajlar ve fotoğraflar kayıt oluşturur.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; mühendislik, hukuk veya mali danışmanlık niteliği taşımaz. Yapısal müdahale, mevzuat ve sözleşme konularında yetkili bir uzmana danışın. Ayrıntı için sorumluluk reddi beyanı.